Wynik komendy w zmiennej

Wstęp

skrypt kopii zapasowej, w którym nazwa pliku to kopia.tar.gz, a obok folder z jednym jedynym plikiem kopia.tar.gz

Ktoś napisał skrypt do kopii zapasowych. Codziennie o północy pakuje dane do kopia.tar.gz. Codziennie. Do tego samego pliku. Czyli codziennie nadpisuje wczorajszą kopię. Kiedy w czwartek ktoś zauważy, że we wtorek skasował ważny plik, okaże się, że kopia z wtorku nie istnieje. Jest tylko dzisiejsza, już bez tego pliku.

Potrzebujesz w nazwie dzisiejszej daty. Datę zna komenda date. Pytanie: jak wynik komendy wsadzić do nazwy pliku albo do zmiennej? Dziś się dowiesz i po tej lekcji skrypty zaczną rozmawiać z systemem, zamiast tylko mówić do niego.

$( ), czyli prosimy o odpowiedź na piśmie

Wyobraź sobie, że urzędnik w okienku wypełnia formularz i w jednej rubryce potrzebuje informacji z innego działu. Wysyła gońca: „idź do działu dat i przynieś dzisiejszą datę”. Goniec wraca z karteczką, urzędnik przepisuje to, co na niej jest, w rubrykę i idzie dalej.

Tym gońcem jest $( ). W środku piszesz komendę, a całość zamienia się na to, co ta komenda wypisała.

dzis=$(date +%F)
echo "Kopia z dnia $dzis"

Kopia z dnia 2026-11-03

date +%F wypisuje datę w formacie rok-miesiąc-dzień. $( ) łapie ten wynik, zamiast puścić go na ekran, i wkłada do pudełka dzis. Teraz skrypt z haka naprawiamy jedną zmianą:

tar czf "kopia-$(date +%F).tar.gz" /dane

Każdy dzień to nowy plik. kopia-2026-11-03.tar.gz, kopia-2026-11-04.tar.gz i tak dalej. Format rok-miesiąc-dzień ma też tę zaletę, że sortuje się alfabetycznie w dobrej kolejności. Format dzień-miesiąc-rok tego nie umie i po pół roku masz w folderze bałagan jak w szufladzie na kable.

Możesz też wstawić $( ) prosto w tekst, bez zmiennej:

echo "Jestem w folderze: $(basename "$(pwd)")"

Jestem w folderze: e39

$( ) można zagnieżdżać. Wewnętrzny goniec przynosi pełną ścieżkę, zewnętrzny wycina z niej ostatni kawałek. Zauważ też cudzysłowy w środku: wewnątrz $( ) zaczyna się nowy, czysty świat i koperty z zewnątrz się z nimi nie gryzą.

Dwa przykłady, które zobaczysz w każdym skrypcie admina:

konta=$(wc -l < /etc/passwd)
echo "Kont w systemie: $konta"
komputer=$(hostname)
echo "Działam na: $komputer"

Kont w systemie: 90
Działam na: vm

Co goniec przynosi, a czego nie

Goniec ma swoje zwyczaje i dobrze je znać.

Po pierwsze, obcina puste linijki z końca wyniku. Każda komenda kończy wynik znakiem nowej linii. Gdyby goniec go nie obciął, każda data miałaby doczepiony Enter i nazwy plików byłyby połamane. Dzięki temu kopia-$(date +%F).tar.gz wychodzi w jednej linijce.

Po drugie, wynik bez cudzysłowu zostaje pocięty na słowa. Porównaj:

lista=$(printf 'a\nb\nc\n')
echo $lista
echo "$lista"

a b c
a
b
c

Bez koperty trzy linijki skleiły się w jedną. W kopercie zostały, jak były. Zasada, która wraca w tym kursie jak bumerang: zmienne i $( ) zawsze w cudzysłowie, chyba że dokładnie wiesz, dlaczego nie.

Po trzecie, goniec przynosi tylko to, co komenda wypisała pierwszym głośnikiem. Błędy z drugiego głośnika dalej lecą na ekran. Jeśli chcesz je też złapać: wynik=$(komenda 2>&1).

Po czwarte, kod wyjścia komendy nie ginie. Zaraz po przypisaniu leży w $?:

wynik=$(grep -c root /etc/passwd)
echo "kod: $? wynik: $wynik"
wynik=$(grep -c nieistnieje /etc/passwd)
echo "kod: $? wynik: $wynik"

kod: 0 wynik: 1
kod: 1 wynik: 0

Czyli masz i odpowiedź na piśmie, i kciuk. Możesz nawet napisać if wynik=$(komenda); then, a bramkarz sprawdzi kciuk, a wynik i tak trafi do pudełka.

Stare odwrotne apostrofy

W starych skryptach i na Stack Overflow z dawnych lat zobaczysz to samo zapisane inaczej:

dzis=`date +%F`

To są odwrotne apostrofy, ten znak pod Escape, obok jedynki. Robią to samo co $( ). Kiedyś były jedyną drogą, dziś są jak telefon z kręconym kablem: działa, ale nikt rozsądny nie kupuje nowego.

Dlaczego? Bo nie da się ich łatwo zagnieżdżać. Ten sam przykład z folderem w starej wersji wygląda tak:

echo "Jestem w folderze: `basename \`pwd\``"

Wewnętrzne apostrofy trzeba poprzedzić ukośnikami, bo inaczej Bash nie wie, który apostrof zamyka który. Przy trzech poziomach robi się z tego szyfr Enigmy. Do tego w środku odwrotnych apostrofów ukośniki zachowują się inaczej niż wszędzie indziej, co opisuje osobny akapit w man bash. A na wielu czcionkach odwrotny apostrof wygląda prawie jak zwykły, więc w tutorialu łatwo pomylić jeden z drugim.

ShellCheck na odwrotne apostrofy mówi krótko: Use $(...) notation instead of legacy backticks. Rozpoznawaj je, kiedy czytasz cudze skrypty, ale sam pisz $( ).

<( ), czyli wynik komendy udający plik

Czasem komenda nie chce tekstu, tylko pliku. Klasyka: diff, który porównuje dwa pliki. Chcesz porównać, jakie pliki leżą w dwóch folderach. Po staremu robisz dwa pliki tymczasowe, porównujesz i sprzątasz. Trzy komendy plus pamiętanie o sprzątaniu, o którym nikt nie pamięta.

Wyobraź sobie, że urzędnik wymaga dwóch dokumentów na papierze. Zamiast drukować, podsuwasz mu dwie tuby, z których tekst wyjeżdża na bieżąco. On myśli, że czyta kartki. Ty nie zużyłeś ani jednej.

diff <(ls stary) <(ls nowy)

2d1
< b.conf
3a3
> d.conf

<( ) uruchamia komendę w środku, a w jej miejsce wstawia nazwę pliku, z którego można czytać jej wynik. diff dostał dwie „nazwy plików” i nawet nie wie, że to nie są prawdziwe pliki. Wynik czytamy tak: b.conf jest tylko w starym folderze, d.conf tylko w nowym.

Co to za nazwa? Sprawdźmy:

echo <(true)

/dev/fd/63

To nie plik na dysku, tylko furtka do rury, do której jest podpięta komenda. O tym za chwilę pod spodem.

Prawdziwe zastosowania admina: porównanie listy pakietów na dwóch serwerach, porównanie konfiguracji przed zmianą i po, sprawdzenie, czego brakuje na jednej liście względem drugiej. Za każdym razem jedna linijka zamiast plików tymczasowych.

Jak to działa pod spodem

$( ) to wynajęcie drugiego kucharza. Bash tworzy kopię samego siebie, czyli podpowłokę, każe jej wykonać komendę, a jej pierwszy głośnik podpina do rury, z której sam czyta. Kiedy kucharz skończy, Bash ma cały wynik, obcina końcowe Entery i wstawia go w miejsce $( ).

Kopia jest kopią. Wszystko, co zrobi się w środku, zostaje w środku:

x=1
y=$(x=2; echo "$x")
echo "x=$x y=$y"

x=1 y=2

W środku x było dwa, ale na zewnątrz dalej jest jeden. Kucharz na zapleczu może przestawić sobie wszystkie garnki, ale Twoja kuchnia zostaje nietknięta. Przez to cd wewnątrz $( ) też nie zmienia folderu skryptu.

<( ) działa podobnie, ale zamiast czekać na koniec i zbierać wynik, Bash od razu uruchamia komendę w tle, jej wyjście podpina do rury i przekazuje nazwę tej rury jako /dev/fd/63 albo podobną. Na Linuksie /dev/fd/ to folder, w którym każdy proces widzi swoje otwarte pliki pod numerami. Numer zero to wejście, jeden to pierwszy głośnik, dwa to drugi. A 63 to rura, którą Bash otworzył specjalnie dla diff. Komenda czyta z niej jak z pliku, tylko nie może się w nim cofać, bo rura płynie w jedną stronę.

Ściąga flag