tmux: terminal, który przeżyje rozłączenie

Wstęp

SSH do serwera, sudo apt upgrade na 63 procentach, laptop przechodzi na baterii w uśpienie, wraca: client_loop: send disconnect: Broken pipe

Aktualizujesz serwer przez SSH. Trwa to dwadzieścia minut. W piętnastej minucie Wi-Fi w pociągu robi to, co Wi-Fi w pociągu robi najlepiej. Logujesz się z powrotem i nie wiesz: aktualizacja się skończyła? Przerwała w połowie? Zostawiła system w stanie „połówka starego, połówka nowego”?

Doświadczeni admini mają na to jedną zasadę: wszystko, co trwa dłużej niż kawę, odpalaj w tmux. Po tej lekcji będziesz wiedział czemu, a zerwane połączenie stanie się drobną niedogodnością zamiast katastrofy.

Czemu proces ginie razem z połączeniem

Kiedy łączysz się przez SSH, Twój Bash jest dzieckiem tego połączenia, a apt upgrade jest dzieckiem Basha. Jak połączenie pada, Bash dostaje sygnał SIGHUP, od „hang up”, czyli „rozłączono”. Nazwa z czasów, kiedy do komputerów dzwoniło się modemem i dosłownie odkładało słuchawkę.

Dokumentacja Basha mówi wprost: powłoka po otrzymaniu SIGHUP domyślnie kończy pracę, a powłoka interaktywna przed wyjściem przesyła SIGHUP do wszystkich swoich zadań. Czyli: rozmowa w urzędzie się zerwała, urzędnik uznaje sprawę za zamkniętą i wyrzuca do kosza wszystkie wnioski, które były w trakcie. Sprawdziłem to: w terminalu działało sleep 777, wysłałem SIGHUP do Basha i po sekundzie po sleep nie było śladu.

Potrzebujemy więc urzędnika, który nie siedzi przy Twoim telefonie, tylko we własnym biurze, i pracuje dalej, kiedy Ty się rozłączysz.

tmux: studio, które nadaje dalej

Wyobraź sobie telewizor i studio telewizyjne. Wyłączasz telewizor, a program w studiu leci dalej. Włączasz go jutro, w innym pokoju, i trafiasz dokładnie tam, gdzie program jest teraz.

tmux, od „terminal multiplexer”, działa właśnie tak. Studio to serwer tmux, proces, który działa na maszynie i trzyma Twoje powłoki. Telewizor to klient, czyli to, co widzisz w terminalu. Zerwane SSH wyłącza telewizor. Studio nawet tego nie zauważa.

Instalacja:

sudo apt install tmux     # [Ubuntu]
sudo dnf install tmux     # [RHEL]
tmux -V

tmux 3.4

[RHEL] Na Red Hacie tmux to oficjalnie zalecane narzędzie. Starszy screen został oznaczony jako przestarzały w RHEL 7.6 i nie ma go w RHEL od wersji 8. Można go doinstalować z repozytorium EPEL, ale Red Hat stawia na tmux.

Sesje: new, odlaczenie, ls, attach

Nowa sesja z nazwą:

tmux new -s praca

Ekran się czyści, na dole pojawia się zielony pasek z nazwą sesji. W środku zwykły Bash, robisz w nim, co chcesz. Na przykład coś długiego:

sudo apt upgrade

I teraz najważniejszy skrót w tej lekcji. tmux słucha komend po specjalnym klawiszu, który nazywa się prefiks. Domyślnie to Ctrl+B. Wciskasz Ctrl+B, puszczasz, potem d. Ctrl+B, puść, d. Jak „proszę pana” przed wnioskiem w urzędzie: dopiero po tym tmux wie, że mówisz do niego, a nie do programu w środku.

d to detach, odłącz. Wracasz do zwykłego terminala, a na dole widzisz [detached (from session praca)]. Aktualizacja leci dalej. Możesz się wylogować, zamknąć laptop, pójść na obiad.

Wracasz. Lista sesji:

tmux ls

druga: 1 windows (created Tue Nov  3 22:22:21 2026)
praca: 1 windows (created Tue Nov  3 22:22:21 2026) (attached)

To (attached) przy sesji znaczy, że jakiś terminal na nią teraz patrzy. Brak dopisku: sesja działa sama, czeka na Ciebie. Podłączenie:

tmux attach -t praca

I jesteś dokładnie tam, gdzie byłeś, z całym wynikiem na ekranie, jakby nic się nie stało. Krócej można tmux a -t praca, a samo tmux a podłącza do ostatniej sesji. Sesję zamykasz, wpisując w niej exit, albo z zewnątrz tmux kill-session -t praca.

Co ciekawe, do jednej sesji może się podłączyć dwóch ludzi naraz i widzą to samo. Admini używają tego do pokazywania koledze na żywo, co robią na serwerze. Taki zdalny pulpit dla ludzi, którzy nie uznają myszki.

Okna: zakładki w jednej sesji

W jednej sesji możesz mieć kilka okien, jak zakładki w przeglądarce. W jednym logi, w drugim edytor, w trzecim top.

• Ctrl+B c — nowe okno, od create
• Ctrl+B n / Ctrl+B p — następne, poprzednie
• Ctrl+B 0…9 — skok do okna o numerze
• Ctrl+B w — lista okien do wybrania strzałkami
• Ctrl+B , — zmiana nazwy okna
• Ctrl+B & — zamknięcie okna, tmux zapyta kill-window ...? (y/n)

Na dolnym pasku widać listę okien, a gwiazdka oznacza to, w którym jesteś. Z zewnątrz wygląda to tak:

tmux list-windows -t praca

0: zsh- (1 panes) [120x30] [layout a8fd,120x30,0,0,0] @0
1: zsh* (2 panes) [120x30] [layout f0a4,120x30,0,0{60x30,0,0,2,59x30,61,0,3}] @2 (active)

U mnie w nazwie okien jest zsh, bo tak była ustawiona powłoka na tej maszynie. U Ciebie będzie bash albo nazwa programu, który w oknie działa.

Panele: dzielenie ekranu

Okno da się też pokroić na kawałki, jak pizzę. Każdy kawałek to panel z własnym Bashem.

• Ctrl+B % — podział na lewy i prawy
• Ctrl+B " — podział na górny i dolny
• Ctrl+B strzałka — przejście do panelu w danym kierunku, Ctrl+B o do następnego
• Ctrl+B z — zoom: panel na cały ekran i z powrotem
• Ctrl+B x — zamknięcie panelu, z pytaniem kill-pane ...? (y/n)

Klasyczny układ admina przy wdrażaniu: po lewej edytujesz konfigurację, po prawej na żywo lecą logi. Zmieniasz, zapisujesz, od razu widzisz, co się stało. Jak kucharz, który jednym okiem patrzy na przepis, a drugim na garnek.

I jeszcze jedno: w tmux kółko myszy domyślnie nie przewija historii. Żeby przewinąć, wchodzisz w tryb kopiowania Ctrl+B [, przewijasz strzałkami albo PageUp, a wychodzisz klawiszem q. A jeśli zapomnisz któregoś skrótu, Ctrl+B ? pokazuje listę wszystkich. To jedyny skrót, który naprawdę trzeba zapamiętać.

Ustawienia w ~/.tmux.conf

tmux czyta przy starcie plik ~/.tmux.conf. Trzy linijki, które wiele osób dodaje od razu:

set -g mouse on
set -g history-limit 50000
set -g base-index 1

Pierwsza włącza myszkę: klikasz w panel, przewijasz kółkiem, przeciągasz granice paneli. Druga pozwala przewinąć do 50 tysięcy linijek wstecz, domyślnie jest 2000. Trzecia numeruje okna od 1, a nie od 0, bo klawisz 0 jest na drugim końcu klawiatury. Sprawdzenie, czy tmux to wczytał:

tmux show -g mouse
tmux show -g history-limit

mouse on
history-limit 50000

Plik czyta serwer tmux przy starcie. Jeśli serwer już działa, zmiany załaduje tmux source-file ~/.tmux.conf.

Jak to działa pod spodem

Kiedy wpisujesz pierwsze tmux, startują dwa procesy: serwer i klient. Serwer odcina się od Twojego terminala i działa sam, a jego dzieckiem jest Bash z sesji. Widać to w drzewku procesów:

ps -ef --forest

eryk     24286     1  0 21:24 ?        00:00:00 tmux new -d -s praca
eryk     24287 24286  0 21:24 pts/0    00:00:00  \_ -bash
eryk     24303 24287  0 21:24 pts/0    00:00:00      \_ top

Trzecia kolumna to numer rodzica. Serwer tmux ma tam 1, czyli na zwykłym serwerze kierownika zmiany, systemd, a nie Twoje połączenie SSH. Zerwane SSH zabija klienta, telewizor, ale serwer, studio, nie ma z tym połączeniem nic wspólnego. Bash w sesji nie dostaje SIGHUP, bo jego terminalem nie jest Twoje SSH, tylko wirtualny terminal, który trzyma tmux.

Klient z serwerem rozmawiają przez gniazdo, specjalny plik w /tmp/tmux-NUMER_UŻYTKOWNIKA/default. Dlatego każdy użytkownik ma swoje sesje i nie widzi cudzych. A gdy zamkniesz ostatnią sesję, serwer kończy pracę sam.

screen: starszy kuzyn

Na starych serwerach znajdziesz zamiast tmux program screen, GNU Screen. Robi to samo, tylko inaczej się go obsługuje. Prefiks to Ctrl+A.

screen -S kopia

W środku odpalasz, co trzeba, a odłączasz się przez Ctrl+A d.

screen -ls

There is a screen on:
	23528.kopia	(11/03/26 22:22:12)	(Detached)
1 Socket in /run/screen/S-root.

Powrót przez screen -r kopia. Jeśli sesja wisi jako (Attached), bo poprzednie połączenie umarło, zanim screen to zauważył, użyj screen -d -r kopia: odłącz tamto i podłącz tutaj. Nowe okno to Ctrl+A c, przełączanie Ctrl+A n.

Który wybrać? Na swoich serwerach tmux. screen warto umieć na tyle, żeby przyłączyć się do czyjejś sesji na starym systemie i nie panikować. Jak z kierownicą w starym maluchu: na co dzień nie musisz, ale dobrze wiedzieć, gdzie jest ssanie.

Ściąga flag